• 021-46104536

قرارداد هم بنیانگذاران و نکات حقوقی طلایی پیرامون آن

قرارداد هم بنیانگذاران و نکات حقوقی طلایی پیرامون آن

پیش گفتار:

بشر در طول دوران زندگی خود شاهد اتفاقات و تحولات فراوانی بوده است و از زمان کشف و به کارگیری چرخ که اولین تحول در زندگی انسان به شمار می رفت همواره به دنبال ارزش آفرینی بود. در عصر حاضر این موضوع شکل دیگری به خود گرفته است چرا که با توسعه اینترنت و گسترش تجارت الکترونیکی شاهد تغییرات شگرف روزمره در زندگی بشر هستیم. یکی از نقش آفرینان مهم در توسعه زیست بوم نوآوری و کارآفرینی مبتنی بر فناوری اطلاعات، استارتاپ های این حوزه هستند که محرک نوآوری محسوب می گردند. اما رشد سریع فناوری اطلاعات و گسترش زیست بوم استارتاپی کشور باعث شد تا چالش هایی پیش روی فناوران قرار گیرد که چالش های حقوقی یکی از این موارد محسوب می شود. در رابطه با این موضوع یک مشکل، نظام رگولاتوری و قانونگذاری کشور می باشد که به دلیل عدم چابکی از بازار عقب افتاده است و مشکل دیگر نوین بودن قراردادها و توافقات افراد در اکوسیستم نوآفرینی و استارتاپی کشور است که باعث مشکلات عدیده ای برای این افراد گردیده است که مقاله حاضر مشکل دوم را هدف گرفته است. یکی از قراردادهای مهم و کاربردی که می توان گفت غالب استارتاپ ها بدان نیاز دارند قرارداد هم بنیان گذاران است که اهمیت بسزایی در این زیست بوم دارد. در صورتی که بنیان گذاران و شرکای استارتاپ بیش از یک فرد باشند، به منظور تحکیم روابط افراد، انعقاد قرارداد حاضر به همه افراد و هم بنیانگذاران توصیه می گردد. حال مساله اصلی اینجاست که این قرارداد باید چه نکاتی را دارا باشد؟ مقاله حاضر می کوشد تا دورنمای ساده ای از قرارداد هم بنیان گذاران و ارکان آن را برای خوانندگان  ترسیم نماید.

تعیین موضوع فعالیت، اهداف کوتاه مدت و افق فعالیت استارتاپ یا نهاد اقتصادی

مهمترین فاکتور در فعالیت اقتصادی موضوع فعالیتی است که بنگاه اقتصادی حول محور آن شکل گرفته است. هر نهاد اقتصادی یا استارتاپ همواره مخاطبان خود را شناسایی نموده و با برآورد بازار هدف با هدف ارزش افزایی، کالا ها و خدمات خود را به مخاطبان عرضه می نماید. در واقع موضوع فعالیت استارتاپ و فلسفه وجودی آن بایستی با تعیین اهداف و افق مجموعه تبیین گردد. شایان ذکر است که مهمترین موضوع در بحث مدیریت کسب و کارهای نوپا این است که این نهادهای اقتصادی چگونه دوران جوانی خود را خواهند گذراند و تمرکز آنها در این مدت بر روی چه مسائلی است. پاسخ به این سوال بسیار مهم و کلیدی می باشد به نحوی که تعیین اهداف و افق فعالیت های یک شرکت و ذکر آن در قرارداد هم بنیانگذاران باعث این خواهد گردید تا شرکت و استارتاپ در یک نظم منطقی، دوران جوانی خویش را سپری کند. تمرکز بر فعالیت ها موضوعی است که بسیاری از استارتاپ ها از آن متضرر شده اند. تمرکز بر فعالیتهای اقتصادی می تواند از راه تعیین افق فعالیت شرکت در قرارداد هم بنیانگذاران به دست آید. در واقع بنیان گذاران می توانند در بدو تشکیل شرکت اراده نمایند تا فعالیت خویش را معطوف به اموری خاص نمایند یا اینکه خود را ملتزم به حضور و فعالیت در شرکت از طریق بندهای الزامی در قرارداد بنمایند. پس سعی کنید تا جایی که ممکن است در قرارداد هم بنیان گذاران به طور موجز اما دقیق نسبت به تبیین برنامه ها و افق فعالیتهای شرکت و اهداف آن اقدام کنید.

لزوم معرفی دقیق هم بنیان گذاران مجموعه در قرارداد هم بنیان گذاران

یکی از مهمترین موضوعات در فرآیند تشکیل یک نهاد اقتصادی یا استارتاپ وجود یک تیم قوی و هماهنگ متشکل از هم بنیان گذاران هماهنگ و همفکر است که بتوانند بر مشکلات غلبه کنند و در شرایط بحرانی بهترین تصمیم ها را اتخاذ کنند. این قرارداد بایستی به خوبی طرفین توافق را توصیف نماید. همچنین بعضا دیده شده است که افرادی علی رغم دارا بودن ایده اولیه استارتاپ تمایلی به حضور با نام خود ندارند. در این فرض بایستی نماینده فرد با قرارداد جداگانه ای که میان طرفین منعقد می شود به عنوان هم بنیان گذار معرفی گردد. در نظر داشته باشید اگر قرار است به جای فرد دیگری در مجموعه ای باشید قرارداد فوق تاثیری در مسئولیت های شما ندارد. همچنین در صورت حضور یک شخص حقوقی در میان هم بنیانگذاران بایستی نماینده آن شرکت نیز معرفی گردد. توجه داشته باشید که در این قسمت از قرارداد می بایست اطلاعات کامل افراد، کد ملی، آدرس پستی دقیق (برای ابلاغ در صورت نیاز) و پست الکترونیکی و شماره تماس کلیه هم بنیان گذاران ذکر گردد.

لزوم برآورد و ارزیابی دقیق دارایی ها و اختصاص سهام بر مبنای آن

هم بنیانگذاران شرکت اکثرا با یکدیگر توافق می کنند تا هریک چه میزان از کار را عهده دار شوند. در این حالت موضوعی که مهم است این است که افراد میزان سهام و مالکیت خود در شرکت را تابعی از نقششان در شکل گیری و موفقیت شرکت می دانند. در این فرض فردی که ایده اولیه استارتاپ از آن او بوده است ممکن است انتظار داشته باشد سهم بیشتری در استارتاپ داشته باشد. در کنار آن طراح سایت و سامانه ممکن است موفقیت شرکت را در فعالیتهای خویش ببیند. این مرحله یکی از مهمترین مرحله ها در فرآیند ثبت و تشکیل استارتاپ است چرا که شکل گیری استارتاپ بر اساس همدلی است و ایجاد تعادل در آورده ها و تقویم درست آنها نقشی حیاتی در تحکیم و استمرار حیات اقتصادی استارتاپ دارد. با بهره گیری از مشاوران یا با گفتگوهای طولانی میان اعضا مشکلات اینگونه برطرف می شود و در انتها بایستی کلیه دارایی­ ها­­ی عینی و فکری  افراد در قرارداد ذکر گردد و بر اساس آن سهام شرکت به اعضا اختصاص خواهد یافت.

سهام تشویقی و تعهدات در رابطه با انتقال در آینده

بعضا دیده شده است که بعضی از استارتاپ­ ها یا مجموعه ها در دوران فعالیت خود به خاطر تضمین حضور و فعالیت مستمر فرد در یک مجموعه قراردادی تحت عنوان وستینگ سهام منعقد می نمایند که سهام در مدت زمان مشخص و در وعده های زمانی به فرد برسد. یا بعضا مشاهده گردیده است که برای یک موقعیت یا عنوان خاص در شرکت سهامی تحت عنوان سهام رزرو منظور می گردد. نظام حقوقی ایران ظرفیت قانونی برای سهام رزرو و وستینگ ندارد و چنین قراردادهایی نیز موجد حق برای افراد نیست. البته می توان راهکارهایی برای حل مساله در نظر گرفت نظیر وکالت بلاعزل، رهن سهام و تعهد به انتقال یا ترکیبی از این موارد که توسط برخی حقوقدانان پیشنهاد شده است و ما نیز برای مشتریان خود غالبا راهکارهایی مشابه با موارد مذکور در نظر خواهیم گرفت تا حقوق آنان تضییع نگردد اما واردات نهاد وستینگ بدون اتصال آن به نهادهای مدنی و تجاری فاقد اثر است. البته حقوق ایران ظرفیت سهام ممتاز را که پتانسیل ایجاد انگیزه برای مشارکت می باشد را دارا است و بعضا دیده شده است که سرمایه گذاران برای خود قائل به سهام ممتاز بوده اند.

تعیین دقیق نقش هر یک از بنیانگذاران در قرارداد هم بنیانگذاران

دارا بودن سهام در استارتاپ ها دلیل بر داشتن مسئولیت نیست. این نکته ای مهم است که اکثرا از نظر مغفول می ماند. در این فرض کلیه هم بنیانگذاران در صورتی که مایل به قبول مسئولیت رسمی با عنوان خاص در شرکت هستند بایستی نقشی که بر عهده می گیرند در قرارداد ذکر گردد (CTO و ,..). حتی در صورتی که تعداد هم بنیانگذاران کفاف عناوین مدیریتی را نمی دهد هم بنیان گذاران با تعیین کلیه مناصب و عناوین شغلی استارتاپ، فرآیندی را برای استخدام افراد تعیین  می نمایند. اما تصریح این عناوین می تواند بیمه کننده استارتاپ بر علیه مسائل غیر منتظره باشد.

تعیین وظایف و مسئولیت های اعضای هیات مدیره و مدیر عامل استارتاپ

اعضای هیات مدیره و مدیر عامل نقش آفرینان اصلی در کسب و کارها هستند. اکثرا از آنجایی که اکثر استارتاپ ها شرکت سهامی خاص می باشند و در این شرکت عضویت در هیات مدیره مستلزم سهامدار بودن است اکثرا بنیانگذاران در جایگاه اعضای هیئت مدیره می نشینند. در این فرض ممکن است مدیر عامل شرکت از بیرون انتخاب گردد یا اینکه یکی از هم بنیانگذاران این وظیفه خطیر را به دوش بکشد. در هر کدام از حالات بایستی صلاحیت های هیات مدیره و شخص مدیر عامل در این فرض مشخص گردد و تعیین گردد که کلیه اسناد شرکت تحت چه شرایطی اعتبار دارند.

امکان حمایت از سهامداران اقلیت در قرارداد هم بنیانگذاران

سهامداران اقلیت سهامدارانی هستند که در سرنوشت و فعالیت­های شرکت نقش دارند اما به واسطه ماهیت شرکت های سهامی ممکن است بعضا مورد سو استفاده نیز قرار گیرند. در این فرض مشاهده گردیده است که در بعضی از استارتاپ ها شرایطی پیش بینی گردیده است که سهامداران اقلیت نیز بتوانند در امور شرکت نقش داشته باشند. لایحه قانون تجارت نیز به این موضوع پرداخته است و نهاد دعوای مشتق نیز که برگرفته از حقوق انگلستان است به سهامداران اقلیت این اجازه را می دهد که در صورتی که فعالیت اکثریت را بر خلاف مصالح شرکت تشخیص دهند بتوانند طرح دعوا نمایند.

تعیین شرایط سرمایه پذیری و سرمایه گذاری

استارتاپ ها به منظور افزایش رشد و بهره وری همواره به دنبال جذب موقعیت های سرمایه پذیری می باشند تا از طریق آن بتوانند بر مشکلات اقتصادی فایق آمده و در کنار آن بتوانند اندازه و وزن خود در بازار مربوطه را بهبود بخشند. وجود صندوق های سرمایه گذاری خطرپذیر نیز موید همین مطلب است. بعضا مشاهده می گردد که در رابطه با پذیرش سرمایه میان هم بنیانگذاران اختلاف جدی وجود دارد. بعضی از شرکا و هم بنیانگذاران چندان به پذیرش ریسک اعتقادی ندارند و در مقابل عده ای با توجه به رشد سریع استارتاپ ها پذیرش سرمایه را شرط لازم می دانند. با توجه به این موارد موضوعی که می تواند در قرارداد هم بنیانگذاران حائز اهمیت باشد بیان شرایط و ضوابط سرمایه گذاری است.

تعیین تکلیف و اختصاص مالکیت های فکری حاصل از فعالیت شرکا

دارایی ها و مالکیت های فکری سنگ بنای نو آوری محسوب می شوند. در کنار آن مواردی مانند نام و علامت تجاری، اختراعات، اسرار تجاری، حقوق مربوط به مالکیت های ادبی و هنری نظیر کپی رایت، موضوع دامنه اینترنتی شرکت و مسائل دیگری که همگی در ذیل حقوق مالکیت فکری می گنجد بایستی در قرارداد پیش بینی شوند که متاسفانه در ایران کمتر به این موضوعات پرداخته می شود. در این فرض بایستی مالک و صاحب امتیاز در رابطه با محصولات ناشی از نوآوری مشخص گردد. بعضا مشاهده گردیده است که پس از طی مدتی یکی از بنیانگذاران با بیان اینکه اختراع مورد استفاده در شرکت از آن اوست امتیازات مخترع ویژه و خاصی را طلب نموده است. برای جلوگیری از این موضوع بایستی در رابطه با کلیه آثاری که دارای جنبه هایی از حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مالکیت صنعتی هستند، تعیین تکلیف صورت پذیرد.

لزوم حفظ محرمانگی و تعهد بر عدم افشا

کلیه هم بنیانگذاران ممکن است نسبت به اطلاعات و داده هایی که با دیگران به اشتراک می گذارند حساسیت هایی داشته باشند. همچنین ممکن است بسیاری از اطلاعاتی که در مجموعه مورد استفاده و پردازش واقع می شوند واجد وصف محرمانگی باشند. در این حالت بسیاری از هم بنیانگذاران بایستی نسبت به استفاده از این اطلاعات حساس باشند. کلیه اعضا می توانند با گنجاندن مفاد مربوط به محرمانگی و عدم افشای اطلاعات، خود و دیگران را نسبت به اطلاعات و عدم افشای آنها متعهد نمایند.

ایجاد ساختار حل و فصل اختلافات

علیرغم این که هیچ استارتاپی از اختلافات و ترافعات خوشش نمی آید اما وجود نظام قضایی و موضوعات مرتبط با حل و فصل اختلافات بیانگر این نکته است که سالانه بسیاری از افراد و شرکت ها به واسطه مشکلاتی که در مسیر بازرگانی با آن مواجه می شوند از یکدیگر شکایت نموده و به دنبال دریافت خسارات می باشند. در این فرض کلیه بنیانگذاران بایستی موارد مربوط به حل و فصل اختلافات را در قرارداد خود پیش بینی نموده و شروط حل و فصل و داوری را در قرارداد بگنجانند.

تعیین وضعیت ورود و خروج به استارتاپ یا شرکت

همانگونه که در بالا بدان اشاره شد استارتاپ ها بر اساس همدلی و تعامل شکل می گیرند. بسیاری از استارتاپ ها یک محیط بسته سهامداری دارند که ترجیح می دهند خودشان سهامدار باشند. در این فرض اگر یکی از هم بنیان گذاران پس از مدتی تصمیم به خروج از شرکت بگیرد آن گاه تکلیف بقیه هم بنیانگذاران چیست؟ آیا وی می تواند سهام خود را به هرکسی که می خواهد انتقال دهد؟ آیا باقی هم بنیانگذاران دارای حق تقدم در خرید این سهام هستند؟ آیا شرایط پرداخت خاصی برایشان در نظر گرفته شده است؟ پیش بینی کلیه موضوعات فوق باعث بهبود شرایط نزد این افراد می گردد. همچنین موارد مرتبط با انحلال شرکت و وضعیت خروج استارتاپ نیز می تواند در قرارداد هم بنیانگذاران گنجانده شود.

سخن آخر با خوانندگان

قرارداد هم بنیانگذاران به نظر بنده مهم ترین قرارداد در طول دوران فعالیت یک استارتاپ محسوب می شود. قراردادی که در واقع حیات استارتاپ و استمرار آن بدان بسته است. در انعقاد این قرارداد حتما از مشاوره حقوقی متخصصین استفاده نمایید و از قانونی بودن مفاد قرارداد اطمینان حاصل نمایید. ما تلاش کردیم نکات مهم این قرارداد را در مطلبی کوتاه به نظر شما برسانیم. نکات دیگری نیز در این باره یقینا وجود دارد که بسته به  جنس رابطه و توافقات افراد ممکن است مطرح شود و از حوصله این نوشته خارج است. در صورتی که مایل هستید یکی از متخصصان موسسه حقوقی پایاداد یاریگر شما در تنظیم قرارداد هم بنیان گذاران یا هر قرارداد دیگر باشد با شماره تلفن 02146104536 تماس گرفته و زمینه انجام این امر را فراهم نمایید. در کنار آن می توانید در دپارتمان حقوق فناوری اطلاعات برای دریافت خدمات حقوقی ثبت و تشکیل استارتاپ تقاضای مشاوره نمایید.

نویسنده: دکتر محمدباقر اصغری

دکترای حقوق فناوری اطلاعات | (دانشگاه تیلبورگ هلند | بلونیا ایتالیا)

فلوشیپ سابق کمیسیون اروپا | (EMJD Last-JD)

مدیر دپارتمان حقوق فناوری اطلاعات ، تجارت الکترونیکی و استارتاپ ها | موسسه حقوقی بین المللی پایاداد


انتشار: 1398/08/09
بازدید: 13
Shortcut keys: Prev=Right , Next=Left
شما می‌توانید نظرات خود را درباره این مطب در فرم زیر ارسال نمایید.
نظری ثبت نشده است شما اولین نفری باشید که درباره مطلب فوق اظهارنظر کنید.
  • 021-46104536
  • info@payadaad.com
  • تهران: همت غرب سردار جنگل نبش کوچه کاظمی پلاک 41 واحد 11
من رو از جدیدترین اخبار و رویدادها مطلع کن
نقشه گوگل پایاداد
تمام حقوق این سایت متعلق به موسسه حقوقی پایاداد است.