• 021-46104536

ثبت شرکت های دانش بنیان و امتیازات حاصل از آن در ایران

ثبت شرکت های دانش بنیان و امتیازات حاصل از آن در ایران

پیش گفتار:

در دهه گذشته در کشور شاهد رشد نمایی فناوریهای نوظهور بودیم. در این میان دسته ای از شرکت ها که اهمیت نوآوری را دریافته بودند با طراحی، ساخت و توسعه محصولات و خدمات دانش بنیان به ارائه کالاها و خدماتی پرداختند که وجه مشترک همه آنها خلاقیت، اصالت و ابتکار بود. با اهمیت روزافزون موضوع اقتصاد دانش بنیان و لزوم حمایت از افراد نوآور و خلاق در جامعه سیاست گذاری هایی در زمینه حمایت از این بنیاد های اقتصادی انجام گردید.

در این رابطه در حوزه ثبت شرکت های دانش بنیان قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری ها و اختراعات در تاریخ 5/8/1389 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است، که در تاریخ 19/8/1389 توسط شورای نگهبان تایید گردیده است. به موجب ماده 13 این قانون، آیین نامه آن می بایست ظرف سه ماه توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و شورای عالی آن تهیه و به تصویب هیات وزیران برسد. لیکن در تاریخ 21/8/1391 این آیین نامه به تصویب رسید. در حال حاضر نیز آیین نامه ارزیابی شرکت ها و موسسات دانش بنیان مصوب 2/10/1396 مصوبه کارگروه ارزیابی و تشخیص صلاحیت شرکت ها و موسسات دانش بنیان در حال اجرا می باشد. بنا به اهمیت این قوانین و نیاز بسیاری از نوآوران و فناوران  مقاله حاضربه بیان اهم موارد منعکس گردیده در قانون و آیین نامه اجرایی آن می پردازد.

1- تعریف و ویژگی های شرکت دانش بنیان بر اساس قانون

مطابق ماده 1 قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان، شرکت ها و موسسات دانش بنیان را شرکت ها یا موسساتی خصوصی یا تعاونی می داند که به منظور هم افزایی علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش محور، تحقق اهداف علمی و اقتصادی و تجاری سازی نتایج تحقیق و توسعه در حوزه فناوری های برتر و با ارزش افزوده فراوان به ویژه در تولید نرم افزار های مربوط تشکیل می شوند.

همچنین مطابق تبصره این ماده شرکت های دولتی و موسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی و شرکت ها و موسساتی که بیش از پنجاه درصد از مالکیت آن متعلق به شرکت های دولتی و موسسات و نهادهای غیردولتی باشد مشمول حمایت این قانون نیستند.

در تعریف مذکور اولین ویژگی که شرکت ها می بایست آن را دارا باشند این است که یک شرکت یا موسسه خصوصی باشند و در داخل ایران به عنوان یک شرکت به ثبت رسیده باشند. نکته قابل توجه این است که شرکت های دولتی و موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی مانند شهرداری ها، بنیاد مستضعفان، هلال احمر، بنیاد مسکن، سازمان تامین اجتماعی و ... و یا شرکت ها و موسساتی که بیش از پنجاه درصد از سهام آن ها متعلق به دولت یا نهادهای عمومی غیر دولتی باشد نمی توانند تحت عنوان شرکت دانش بنیان اقدام به ثبت نمایند.

به موجب تبصره 1 آیین نامه قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان خدماتی مانند برگزاری و شرکت در همایش های علمی، خدمات کتابداری، آموزش و کارآموزی، فعالیت های عادی و روزمره نرم افزاری و فعالیت هایی که هدف از آن طراحی محصولات یا خدمات یا بهبود کیفیت آن ها نیست نمی توانند تحت عنوان خدمات دانش بنیان به ثبت برسند. همچنین به موجب تبصره 2 این آیین نامه نمایندگی شرکت های خارجی و شرکت های واردکننده محصولات دانش بنیان که به تجارت می پردازند و خود تولید کننده نمی باشند تحت شمول این قانون نمی باشند.

ویژگی دیگری که در تعریف و مبانی شرکت دانش بنیان در این قانون وجود دارد در رابطه با هدف شرکت دانش بنیان است. هدف از تشکیل این شرکت ها می بایست هم افزایی علم و ثروت باشد، هم افزایی علم و ثروت یعنی منبع علم و منبع ثروت باهم آمیخته شود و چیزی از آنها متولد شود که کاربرد جدید برمبنای نوآوری داشته باشد تا بتوان از آن جهت حل معضلات و مشکلات موجود و یا پیشرفت در آن حوزه استفاده نمود.

در واقع می توان گفت توسعه اقتصاد دانش محور به معنای گسترش تولیدات اقتصادی از طریق تحقیق و توسعه و دانش افزایی جهت پیشرفت اقتصادی است.

در نهایت تجاری سازی نیز به موجب بند د ماده 1 آیین نامه قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان شامل عرضه کالا یا خدمت مبتنی بر ایده ها یا فناوری های جدید شامل ثبت اختراع، ارزشگذاری فناوری، اعطای امتیاز، انتقال و انتشار و کسب سایر فناوری های مرتبط و جذب سرمایه و خدمات پشتیبانی تخصصی تجاری سازی شامل مشاوره، مدیریت فناوری، طراحی محصول و فرایند، استانداردسازی و خدمات آزمایشگاهی می شود.

همچنین یکی دیگر از شروط مندرج در این تعریف این است که شرکت های دانش بنیان می بایست در حوزه فناوری های برتر فعالیت کنند که این مورد در بند 1-1 ماده 1 آیین نامه ارزیابی شرکت ها و موسسات دانش بنیان قید گردیده  که به آن اشاره خواهد شد.

یکی دیگر از شروط مندرج در تعریف این قانون آن است که تولیدات شرکت ها می بایست با ارزش افزوده فراوان باشد، به این معنا که وقتی هزینه تولید کالا و خدمات این شرکت ها را از مبلغی که از فروش آن بدست می آوریم کم میکنیم مبلغ قابل ملاحظه ای به عنوان ارزش افزوده آن محصول ملاحظه شود. پس در صورتی که قصد دانش بنیان نمودن شرکت خود را دارید بایستی موارد فوق را به عنوان اساس اقتصاد شرکت خود لحاظ نمایید.

2- شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری

به موجب ماده 2 قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان، شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری مسئولیت سیاست گذاری و برنامه ریزی و پیگیری اجرای این قانون را بر عهده دارد. دبیرخانه شورا مسئول پیگیری اجرای مصوبات شورا از طریق دستگاه های ذیربط خواهد بود. شورای عالی عتف زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است که ریاست آن بر عهده رئیس جمهور می باشد. دبیر کل خانه شورای عالی در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری استقرار دارد و آنچه که دبیر کل تصویب نماید پس از تصویت رئیس جمهور برای کلیه نهادهای اجرایی لازم الاجرا است. دبیر کل شورا در حال حاضر دکتر مسعود برومند می باشد که از سال 1396 به این سمت منصوب گردید.

3- وظایف شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری و دبیرخانه آن

شورای عالی عتف دارای وظایفی است که آن وظایف در ادامه از نظر گذشته است:

1- سیاست گذاری، برنامه ریزی و پیگیری اجرای این قانون

2- احصا مراکز و موسسات پژوهشی غیرحاکمیتی قابل واگذاری به بخش خصوصی و تعاونی ظرف سه ماه از تاریخ دریافت فهرست از وزارت اقتصاد و دارایی به موجب ماده 4 قانون حمایت

3- ریاست شورا، ریاست صندوق نوآوری و شکوفایی که وابسته به آن شورا می باشد را بر عهده دارد.

4- رسیدگی به شکایات شرکت ها و پاسخ گویی ظرف یکماه

5- تشکیل کارگروه در اجرای مفاد ماده 2 آیین نامه جهت تشخیص مصادیق شرکت ها و موسسات دانش بنیان و ارزیابی آن ها

6- انتشار آیین نامه ها و دستورالعمل ها

7- ارائه گزارش عملکرد و نحوه اجرای قانون هر شش ماه یکبار به شورا و مجلس شورای اسلامی توسط دبیرخانه شورا

8- رسیدگی به شکایات دستگاه های ذی ربط از شرکت ها و موسسات دانش بنیان و ارجاع آن ها به مراجع قانونی ذی صلاح در صورت تخلف شرکت های دانش بنیان

4- شرایط ثبت شرکت های دانش بنیان

به موجب فصل دوم آیین نامه ارزیابی شرکت ها و موسسات دانش بنیان هم شرکت متقاضی و هم کالا و خدمات جهت ثبت به عنوان شرکت دانش بنیان می بایست شرایطی را دارا باشند:

1-4- شرایط کالا و خدمات دانش بنیان

مطابق بند 1-1 ماده 1 آیین نامه ارزیابی شرکت ها و موسسات دانش بنیان

الف: تمامی کالاها و خدمات دانش بنیان می بایست جز مصادیق فناوری های بالا و یا متوسط رو به بالا باشند. یعنی دانش فنی در طراحی و ساخت و تولید آن از لحاظ فنی دارای پیچیدگی باشد به نحوی که قابل کپی برداری نباشد و همین پیچیدگی فنی مانع ورود شرکت های دیگر در این حوزه باشد. و پیچیدگی آن به نحوی است که می بایست یک تیم فنی کارآمد و متخصص به تحقیق و توسعه نسبت به آن بپردازد و همین پیچیدگی فنی محصولی را به وجود آورده باشد که دارای خواص و کارکرد پیچیده ای باشد. بر مبنای میزان پیچیدگی دانش فنی کالاها و خدمات دانش بنیان به دو سطح یک و دو قابل تقسیم است. کالاها و خدمات دانش بنیان سطح یک می بایست در حوزه فناوری های برتر و دارای ارزش افزوده بالا و پیچیدگی فنی بالا باشد. در سطح دو موارد فناوری برتر و ارزش افزوده بالا وجود دارد اما می تواند پیچیدگی فنی کمتری نسبت به سطح یک داشته باشد.

خدمات فنی در زمینه دانش فنی و طراحی و خدمات جانبی نصب و تعمیر و نگهداری تخصصی نسبت به این کالاها که توسط شرکت متقاضی تولید شده باشد نیز مشمول ماده 1 میشود.

ب: کالاهایی که جهت دانش بنیان شدن ارائه می گردد باید یا در حال تولید باشد و یا نمونه آزمایشگاهی آن به طوری که بتوان از لحاظ فنی آن را بررسی نمود وجود داشته باشد و آگر آنچه که ارائه می شود در حوزه خدمات است می بایست اسناد فروش آن ارائه گردد.

ج: کالاها و خدماتی که ارائه می گردد می بایست در یکی از موارد طراحی زیر سیستم اصلی یا طراحی یکپارچه سازی یا طراحی فرایند تولید بر مبنای تحقیق و توسعه ایجاد شده باشد به نحوی که شرکت متقاضی می بایست به دانش فنی و منطق طراحی مسلط باشد.

2-4- شرایط شرکت ها و موسسات دانش بنیان

به موجب ماده 2 آیین نامه ارزیابی، چهار نوع شرکت دانش بنیان وجود دارد که هر یک دارای شرایطی می باشد: شرکت دانش بنیان نوپا نوع یک از این انواع است و شرکتی است که در سال مالی گذشته خود اظهارنامه مالیاتی نداده است یا اظهارنامه مالیاتی ارسال کرده اما درآمدی نداشته است و ارائه کالا یا خدمات یا فرایند تولید یا تجهیزات تولید که در فهرست کالا و خدمات دانش بنیان سطح یک است را به میزان نمونه آزمایشگاهی ارائه نماید و تمامی شرایط مندرج در آیین نامه ارزیابی کالا و خدمات دانش بنیان را نیز دارا باشد. اما اگر تمامی این شرایط را دارا باشد اما کالا یا خدمات یا فرایند تولید یا تجهیزات تولیدی آن ها در فهرست کالا و خدمات دانش بنیان سطح دو باشد به عنوان شرکت نوپا نوع دو پذیرفته می شود.

شرکت دانش بنیان تولیدی نوع یک شرکتی است که حداقل نصف درآمد سال مالی گذشته شرکت که در اظهارنامه مالیاتی قید شده است از فروش کالا یا خدمات دانش بنیان که در فهرست کالا و خدمات دانش بنیان سطح یک است باشد و تمامی معیارهای ماده یک آیین نامه ارزیابی در خصوص شرایط کالا و خدمات دانش بنیان را دارا باشد. شرکت دانش بنیان تولیدی سطح دو یا شرکت صنعتی شرکتی است که طبق اظهارنامه ارسالی در سال مالی گذشته دارای درامد باشد و در حوزه فناوری های برتر فعالیت کند و یا کالا یا خدمات یا فرایند تولید و یا تجهیزات تولید کالا و خدماتی که در فهرست کالا و خدمات دانش بنیان سطح یک و سطح دو است را در حد نمونه آزمایشگاهی دارا بوده و تمامی شرایط مندرج در ماده یک آیین نامه ارزیابی را داشته باشد. یا شرکت متقاضی می بایست یک پروژه مهندسی، پیمانکاری و ساخت را اجرا کند به شرطی که ده درصد مبلغ قراردادهایی که از این پروژه به دست آورده مطابق با تمام معیارهای مندرج در ماده یک آیین نامه باشد.

شرکت هایی که تحت عنوان دانش بنیان ثبت می شوند و تاییدیه می گیرند به مدت دو سال می توانند از امتیازات قانون استفاده نمایند و اگر بخواهند دوباره تمدید کنند می بایست مجدد مراحل ارزیابی را طی نمایند و در مدت ارزیابی همچنان می توانند از مزایای قانون تا اعلام نظر نهایی استفاده کنند.

5- مزایای ثبت شرکت ها به عنوان دانش بنیان

الف- معافیت از پرداخت مالیات، عوارض، حقوق گمرکی، سود بازرگانی و عوارض صادرات به مدت 15 سال

نکته اینجاست که شرکت های دانش بنیان تولیدی نوع دوم و نوپا نوع دوم از مالیات معاف نمی شوند. همچنین لازم به ذکر است که شرکت های دانش بنیان از عوارض صادرات برای صادرات کالاها و خدمات دانش بنیان خود معاف هستند. همچنین معافیت های عوارض، حقوق گمرکی و سود بازرگانی برای شرکت های دانش بنیان فقط شامل کالاهای غیرتجاری می شود و این معافیت ها فقط شامل کالاهای دانش بنیان برای مهندسی معکوس، کالا و قطعات برای ساخت کالای دانش بنیان تا حد نمونه اولیه و پایلوت، تجهیزات آزمایشگاهی، تست کنترل کیفیت و ماشین آلات خط تولید برای کالاهای دانش بنیان می شود.

ب- اعطا تسهیلات بدون بهره یا با بهره کم برای هزینه تولیدات و عرضه و به کارگیری نوآوری و فناوری

پ- اولویت در استقرار در مراکز رشد و مراکز علم و فناوری و مناطق ویژه اقتصادی

ت- اولویت واگذاری تمام یا بخشی از سهام مراکز و موسسات پژوهشی دولتی قابل واگذاری به این شرکت ها

ث- شرکت های دانش بنیان از پرداخت ضرایب حق بیمه قرارداد ها معاف می باشند.

به موجب بخشنامه شماره 12/14 مورخ 20/5/1397 با موضوع معافیت از ضرایب حق بیمه قراردادهای شرکت ها و موسسات دانش بنیان شرایط استفاده از این معافیت به این صورت می باشد که فقط قراردادهایی که با فعالیت های دانش بنیان که توسط کارگروه ارزیابی و تشخیص شرکت های دانش بنیان مرتبط باشد مشمول این معافیت خواهند بود و علاوه بر این شرط پیمانکار می بایست شرکت دانش بنیان باشد و در تاریخ درخواست نیز این شرکت می بایست تحت عنوان شرکت دانش بنیان مورد تایید باشد و مبلغ قید شده در قرارداد باید در خصوص تولید کالا و خدمت دانش بنیان مورد تایید کارگروه ارزیابی باشد.

6- تسهیل شرایط مناقصه برای شرکت های دانش بنیان

یکی از امتیازات مهم شرکت های دانش بنیان مربوط به موارد شرکت در مناقصه است. بر این اساس تا 15 درصد پروژه های دولتی که از راه مناقصه برگزار می شوند بدون تشریفات مناقصه و شرکت در آن بایستی در اختیار این شرکت ها قرار گیرد و در کنار آن در دیگر موارد مربوط به مناقصه این شرکت ها بین 10 تا 15 امتیاز از قبل دانش بنیان بودن در یافت می نمایند که موضوع قابل توجهی محسوب می شود و مشوق رقابت آنها با شرکتهای بزرگ و سرمایه محور می باشد.

7- امتیازات مربوط به خدمت سربازی

یکی از امتیازات و تسهیلات جالب مربوط به امور سربازی است. افرادی که تمایل دارند دوران فعالیتشان در یک شرکت دانش بنیان به عنوان دوران سربازی لحاظ شود بایستی دارای شرایطی باشند که آن شرایط از قرار زیر است:

الف) فرد نقشی کلیدی در شرکت دانش بنیان داشته باشد.

ب) شرکت دانش بنیانی که فرد در آن حضور دارد بایستی دارای اظهارنامه مالیاتی باشد و اظهارنامه نمایانگر فروش بیش از یکصد ملیون تومان باشد.

ج) مورد سوم مربوط به سابقه بیمه ای فرد مورد نظر است که بایستی حداقل سه ماه از شرکت مذکور برای فرد بیمه صادر شده باشد.

جمیع دلایل فوق می تواند منجر به ثبت نام فرد در سامانه مخصوص به اینکار شود www.sina.bmn.ir

سخن آخر

شرکتهای دانش بنیان در طول دوران فعالیت خود با چالشهای حقوقی فراوانی مواجه هستند. این شرکت ها که دارایی عمده شان فعالیتهای مبتنی بر نو آوری است احتیاج دارند تا به بهترین شکل از ثمره این خلاقیتها بهره ببرند. این شرکت ها در طول دوران فعالیتشان با چالشهای نظیر ثبت شرکت، روابط همبنیان گذاران، اساسنامه، قرارهای محرمانگی و عدم افشا و .... مواجه می شوند. موسسه حقوقی پایاداد با بهره گیری از متخصصان با تجربه در سه دپارتمان حقوق مالکیت فکری و رقابت، حقوق فناوری اطلاعات، تجارت الکترونیک و استارتاپها و دپارتمان  حقوق تجاری بین المللی و شرکت ها خدمات متعددی ارایه می نماید که بسیاری از این موارد، مورد نیاز شرکت های نوآور و دانش بنیان می باشند. می توانید با مراجعه به دپارتمانهای فوق درخواست مشاوره حقوقی خود را ثبت نمایید و یا با شماره 02146104536 تماس حاص فرمایید تا کارشناسان ما زمینه این موضوع را فراهم آورند.

نویسنده:

فاطمه رزقی شهرودی | وکیل پایه یک دادگستری

مدیر اجرایی و عضو هیات مدیره موسسه حقوقی بین المللی پایاداد


انتشار: 1398/08/20
بازدید: 56
Shortcut keys: Prev=Right , Next=Left
شما می‌توانید نظرات خود را درباره این مطب در فرم زیر ارسال نمایید.
نظری ثبت نشده است شما اولین نفری باشید که درباره مطلب فوق اظهارنظر کنید.
  • 021-46104536
  • info@payadaad.com
  • تهران: همت غرب سردار جنگل نبش کوچه کاظمی پلاک 41 واحد 11
من رو از جدیدترین اخبار و رویدادها مطلع کن
نقشه گوگل پایاداد
تمام حقوق این سایت متعلق به موسسه حقوقی پایاداد است.